Wie is jouw meest kansrijke doelgroep, nu en richting de komende jaren? En wat zijn hun belangrijkste taken, pijnpunten en gezochte voordelen? Kun je deze vragen niet scherp beantwoorden? Stop dan even met het bouwen van ‘oplossingen’ en campagnes met AI. Grote kans dat je investeert in een doelgroep of pijnpunten die niet bestaan, of die lang niet zo groot zijn als jij (of AI) denkt. In deze blog lees je waarom dit zo’n groot risico is en hoe je het met een paar simpele stappen voorkomt.

Het risico: bouwen wat niemand nodig heeft

De meest genoemde reden waarom nieuwe bedrijven mislukken, is niet geldgebrek of een slecht team. Het is dat er simpelweg geen marktbehoefte is voor wat ze bouwen. In de bekende analyse van CB Insights van 101 startup-post-mortems noemde 42% ‘no market need’ als reden, ver voor ‘ran out of cash’ (29%) (CB Insights, The Top 20 Reasons Startups Fail, 2018). En dat geldt niet alleen voor startups. Ook gevestigde mkb-bedrijven lanceren nieuwe diensten, producten en campagnes op basis van aannames die nooit getoetst zijn.

AI maakt dit risico groter, niet kleiner. Met AI bouw je in een paar uur een landingspagina, een campagne of zelfs een werkend prototype. Dat is fantastisch. Maar het betekent ook dat je nu sneller dan ooit het verkeerde kunt bouwen.

Taken, pijnpunten en gezochte voordelen: de basis van elke waardepropositie

Een sterke waardepropositie begint niet bij je oplossing, maar bij je klant. In het Value Proposition Canvas van Strategyzer beschrijf je eerst het klantprofiel: de taken (jobs) die je klant probeert te volbrengen, de pijnpunten (pains) die daarbij in de weg zitten en de voordelen (gains) die hij zoekt (Osterwalder et al., Value Proposition Design, 2014). Pas als dat profiel klopt, heeft het zin om producten, diensten of campagnes te ontwerpen die daarop aansluiten.

Clayton Christensen zei het al: klanten kopen geen producten, ze ‘huren’ ze in om een taak in hun leven gedaan te krijgen (Christensen et al., Know Your Customers’ “Jobs to Be Done”, Harvard Business Review, 2016). Ken je die taak en de pijnpunten en gezochte voordelen eromheen niet, dan bouw je op drijfzand.

Aan de slag

Schrijf voor je belangrijkste doelgroep de top 3 taken, pijnpunten en gezochte voordelen op. Kun je bij elk punt aangeven waar je dat op baseert? Een gesprek met een klant (prima), een aankoop of andere actie met financiële consequenties (top), of een AI-prompt (onvoldoende)?

Wat AI wel en vooral niet goed kan in doelgroeponderzoek

Begrijp me niet verkeerd. AI kan je een prima eerste beeld geven van je markt, kansrijke doelgroepen en hun taken en pijnpunten. Ik gebruik het zelf ook dagelijks. Het is een sterk hulpmiddel om:

  • snel hypotheses op te stellen over doelgroepen, taken, pijnpunten en voordelen;
  • de taal en termen van doelgroepen te leren kennen;
  • je interviews voor te bereiden en scherpere vragen te bedenken.

Maar daar strategisch al je resources op inzetten? Dat zou ik niet aanraden. En daar zijn goede redenen voor:

  • AI-‘respondenten’ zijn te oppervlakkig. Nielsen Norman Group vergeleek zogenaamde synthetic users (AI die zich voordoet als je doelgroep) met echte deelnemers in drie eerder uitgevoerde onderzoeken. Hun conclusie: de AI-antwoorden zijn voor veel onderzoeksactiviteiten te oppervlakkig om bruikbaar te zijn, en zijn bovendien positiever en eensgezinder dan echte mensen (Nielsen Norman Group, Synthetic Users: If, When, and How to Use AI-Generated “Research”, 2024).
  • AI vertelt je graag wat je wilt horen. Taalmodellen hebben een aantoonbare neiging om mee te gaan in de overtuigingen van de gebruiker, ook als die niet kloppen (Sharma et al., Towards Understanding Sycophancy in Language Models, 2023). Vraag je AI of jouw idee een groot pijnpunt oplost, dan is de kans groot dat het antwoord ‘ja’ is.
  • AI geeft je het gemiddelde, niet jouw markt. Een taalmodel baseert zijn antwoorden op patronen uit bestaande teksten. De specifieke context van jouw klanten, jouw regio en jouw niche zit daar vaak niet (goed genoeg) in. En juist daar zitten de inzichten die je onderscheidend maken.

Zo valideer je de bevindingen van AI

Doe dus gerust een eerste research met AI. Maar praat daarna alsjeblieft met je doelgroep. Valideer of de bevindingen van AI kloppen, voordat je verder investeert in oplossingen of campagnes. Zo pak je dat aan:

  1. Laat AI je hypotheses opstellen. Vraag om kansrijke doelgroepen met hun taken, pijnpunten en gezochte voordelen. Behandel de uitkomst als aannames, niet als feiten.
  2. Bepaal welke aannames het meest kritisch zijn. Welke aanname moet kloppen om je plan te laten slagen, en waar heb je het minste bewijs voor? Daar begin je.
  3. Plan interviews met je (potentiële) klanten. Je hoeft niet honderden mensen te spreken. Onderzoek van Griffin en Hauser liet zien dat 20 tot 30 interviews gemiddeld al 90 tot 95% van de klantbehoeften binnen een doelgroep blootleggen (Griffin & Hauser, The Voice of the Customer, Marketing Science, 1993). In mijn ervaring zie je na een handvol gesprekken de eerste patronen al ontstaan.
  4. Vraag naar recent gedrag, niet naar meningen. Vraag niet ‘Zou je dit gebruiken?’, maar ‘Wanneer liep je hier voor het laatst tegenaan en wat deed je toen?’. Mensen zijn slecht in voorspellen wat ze gaan doen, maar goed in vertellen wat ze gedaan hebben (Fitzpatrick, The Mom Test, 2013).
  5. Vergelijk en stuur bij. Leg de inzichten uit de interviews naast de hypotheses van AI. Wat klopt? Wat klopt niet? En wat had je nooit bedacht? Pas daarna investeer je verder in oplossingen en campagnes.

Je zult versteld staan

Uit eigen klantinterviews weet ik dat een paar gesprekken met de doelgroep inzichten opleveren die geen enkele prompt had kunnen geven. Pijnpunten die groter blijken dan gedacht. Pijnpunten die helemaal geen pijn blijken te doen. En taken waar je nog nooit aan had gedacht, maar die de sleutel blijken tot een kansrijke propositie.

Wil je je tijd, budget en energie investeren in iets waar je doelgroep echt op zit te wachten? Praat dan met je doelgroep. AI helpt je op weg, de pijnpunten en behoeften van je (potentiële) klant zijn de weg.

Geen zin of tijd om het zelf te doen? Ik pak het graag voor je op!

Verdiep je verder

Realiseer structureel meer waarde met wijze online marketing, powered by AI

[trustindex data-widget-id=065aabf3252a50316b264fa074f]

Hoi! Ik ben Stefan Sleutjes. Jouw betrokken online marketing business partner. Als ervaren online marketeer help ik je met online marketing naar structureel meer bedrijfsresultaat. Hoe? Door jouw online marketing wijs te maken.

Stefan Sleutjes - SideGuide Digital Marketing